احکام نماز جمعه
مسأله :نماز جمعه در زمان غیبت امام معصوم(ع) واجب تخییرى است، یعنى مىتوان آن را در روز جمعه به جاى نماز ظهر خواند.
مسأله :نماز جمعه دو رکعت است، مانند نماز صبح. و بنا بر احتیاط، حمد و سوره را بلند بخواند. و مستحب مؤکّد است در رکعت اول، سوره (جمعه) و در رکعت دوم، سوره (منافقین) خوانده شود. و در نماز جمعه در قنوت مستحب است، یکى در رکعت اول پیش از رکوع و دیگرى در رکعت دوم بعد از رکوع. و نباید در رکعت دوم پس از قنوت به رکوع رود.و اگر رفت نماز باطل مىشود.
مسأله :اگر در رکعتهاى نماز جمعه شک شود، نماز باطل است.
مسأله :در نماز جمعه اضافه بر شرایط عمومى نماز، چند چیز لازم است، اول: با جماعت خوانده شود. دوم: امام و ماموم، حداقل هفت نفر مرد بالغ باشند. و بنا بر احتیاط واجب مسافر نباشند. و اگر امام و ماموم، پنج نفر باشند نماز جمعه صحیح است ولى واجب نیست. سوم: پیش از نماز، امام جمعه دو خطبه بخواند به تفصیلى که خواهد آمد. چهارم: بین دو نماز جمعه حد اقل یک فرسخ شرعى فاصله باشد و فرسخ شرعى، حدود شش کیلومتر مىباشد.
مسأله :اگر مامومین در اثناى خطبه، یا پیش از شروع در نماز متفرّق شدند وعده آنان از چهار نفر واجد شرایط کمتر شد، نماز جمعه صحیح نیست و باید نماز ظهر خوانده شود و اگر پس از شروع نماز، نماز را برهم زدند و متفرّق شدند بنا بر احتیاط، امام جمعه، نماز جمعه را تمام کند و نماز ظهر را نیز بخواند.
مسأله :هریک از دو خطبه، بنا بر احتیاط واجب، باید مشتمل بر حمد و ثناى خدا، صلوات بر پیامبر(ص) و آل پیامبر(ص)، دعوت مردم به تقوى و پرهیزکارى و یک سوره کامل باشد. و بنا بر احتیاط باید خطبه دوم مشتمل بر صلوات بر ائمه اطهار(علیهم السلام) با ذکر نام آنان و استغفار براى مؤمنین نیز باشد.
مسأله :بنا بر احتیاط واجب، حمد و ثناى خدا و صلوات بر پیامبر(ص) و آل پیامبر(علیهم السلام) به زبان عربى گفته شود، ولى دعوت به تقوى، موعظه، تذکرات و بیان مسائل اجتماعى و سیاسى به زبان مستمعین اشکالى ندارد.
مسأله :خطبه ها را باید، خود امام جمعه بخواند و جایز نیست دیگرى بخواند و باید امام، ایستاده خطبه بخواند و واجب است میان دو خطبه با نشستن مختصرى فاصله شود و باید خطبهها بلند خوانده شود که حداقل چهار نفر واجد شرایط بشنوند و شایسته است، طورى خوانده شود که همه حاضرین بشنوند.
مسأله :بنا بر احتیاط، باید امام جمعه در حال خطبه، با وضو باشد.
مسأله :مستحب است امام جمعه در حال خطبه، عمامه بر سر داشته باشد، بر عصا و یا سلاحى تکیه کند، در حال اذان روى منبر بنشیند و پیش از شروع خطبه به مستمعین سلام کند. و واجب کفایى است از طرف مستمعین، جواب سلام داده شود.
مسأله :بنا بر احتیاط واجب، باید حاضرین خطبهها را گوش دهند، سکوت کنند و صحبت نکنند و حتى نماز نافله نخوانند. و بنا بر احتیاط به طرف خطیب بنشینند و مانند حال نماز باشند، به راست و چپ نگاه نکنند و جابجا نشوند، ولى پس از تمام شدن خطبه ها، بین آنها و نماز، صحبت کردن و به راست و چپ نگاه کردن و جابجا شدن مانعى ندارد.
مسأله :اگر مامومین خطبهها را گوش ندادند، یا در حال خطبه به راست و چپ نگاه کردند، یا جابجا شدند و یا صحبت کردند بر خلاف احتیاط عمل کرده اند، ولى نماز جمعه آنان صحیح است.
مسأله :امام جمعه باید بالغ، عاقل، مرد، شیعه دوازده امامى، حلال زاده، عادل و قادر به خواندن خطبه در حال قیام باشد. و بنا بر احتیاط واجب، بیمارى خوره و پیسى ظاهر نداشته باشد و حدّ شرعى نخورده باشد و همچنین بنا بر احتیاط واجب از طرف مجتهد واجد شرایط تعیین شده باشد.
مسأله :نماز جمعه بر بچه ها، دیوانه ها، پیران سالخورده، بیماران، نابینایان، مسافران، زنان، کسانى که بیش از دو فرسخ از محل نماز جمعه دورند کسانى که حضور آنان در نماز جمعه مشقّت و سختى دارد و همچنین در وقت باران، واجب نیست، هرچند این قبیل افراد، اگر حاضر شدند نماز جمعه آنان صحیح است و به جاى نماز ظهر محسوب مىگردد.
مسأله :وقت نماز جمعه، از اوّل ظهر است تا وقتى که سایه شاخص به اندازه خود شاخص شود، بنا بر این اوّل ظهر شرعى، باید فورا، اذان و سپس خطبههاى جمعه شروع گردد. و خواندن آنها پیش از ظهر، خلاف احتیاط است مگر اینکه بعد از داخل شدن وقت، مقدار واجب خطبه را تکرار کند.
مسأله :اگر شک کند وقت نماز جمعه هنوز باقى است یا نه، باید تحقیق کند و اگر در وسط نماز جمعه وقت آن بگذرد اگر یک رکعت از آن در وقت خوانده شده صحیح است وگرنه بنا بر احتیاط، نماز جمعه را تمام کند و نماز ظهر را نیز بخواند.
مسأله :اگر نماز جمعه برپا شد، کسى که خطبهها را درک نکرده مىتواند در آن شرکت نماید، بلکه اگر کسى به رکوع رکعت دوم برسد کافى است و پس از سلام امام جمعه، رکعت دوم را خودش مىخواند و نماز جمعه او صحیح است.