معراج حضور

نماز مسافـر

انسان باید در سفر، نمازهاى چهار ركعتى را دو ركعت (یعنى شكسته) بجا آورد، به شرط آنكه مسافرتش ازهشت فرسخ كه حدود ٤٥ كیلومتر است كمتر نباشد.

چند مسئله:

١ ـ اگر مسافر از جائى كه نمازش تمام است ـ مثل وطن ـ حداقل چهار فرسخ مى‏رود و چهار فرسخ برمى‏گردد نمازش دراین سفرهم شكسته است.(١)
٢ ـ كسى كه به مسافرت مى‏رود زمانى باید نمازش را شكسته بخواند كه حداقل به مقدارى دور شود كه دیوارهاى آنجا را نبیند و اذان آنجا را هم نشنود و چنـانچـه قبـل از آنكه به این مقدار دور شود بخواهـد نمـاز بخوانـد بایـد تمـام بخوانـد.(٢)
٣ ـ اگر از محلى مسافرت مى‏كند كه خانه و دیوار ندارد، وقتى به جائى برسد كه‏اگرآن‏محل دیوار داشت، از آنجا دیده نمى‏شد، باید نماز را شكسته بخواند(٣).(٤)
٤ ـ اگر به جائى مى‏رود كه دو راه دارد، یك راه آن كمتر از هشت فرسخ و راه دیگر آن هشت فرسخ یا بیشتر باشد، اگر از راهى كه هشت فرسخ است برود، باید نماز را شكسته بخواند واگر از راهى كه هشت فرسخ نیست برود باید نماز را چهار ركعتى بخواند.(٥)
١ ـ توضیح‏المسائل، م ١٢٧٢ و ١٢٧٣ .
٢ ـ توضیح‏المسائل، نماز مسافر، شرط هشتم.
٣ آیة‏اللّه‏ خامنه‏اى: احوط رعایت هر دو علامت است، گرچه بعید نیست اكتفا به نشنیدن صداى اذان. [یعنى اگر به مقدارى دور شود كه صداى اذان را نمى‏شنود ولى دیوارهاى آنجا را مى‏بیند، نماز شكسته است]. (اجوبة الاستفتائات، ج ١، ص ٢٠٣، س ٦٩٠)
٤ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٢١ .
٥ ـ توضیح‏المسائل، م ١٢٧٩ .

در این موارد در سفر نماز تمام است:

١ ـ قبل‏ازآنكه‏هشت‏فرسخ‏برود، ازوطن‏خودمى‏گذردویادر جائى ده روز مى‏ماند.
٢ ـ از اول قصد نداشته است به سفر هشت فرسخى برود و بدون قصد، این مسافت را پیموده است، مثل كسى كه به دنبال گمشده‏اى مى‏گردد.
٣ ـ در بین راه از قصد سفر برگردد، یعنى قبل از رسیدن به چهار فرسخ از رفتن منصرف شود.
٤ ـ كسى كه شغل او مسافرت است،(٦) مثل راننده قطار و ماشینهاى برون شهرى، خلبان، ملوان (در سفرى كه شغل اوست).
٥ ـ كسى كه به سفرحرام‏مى‏رود،مانندسفرى‏كه موجب اذیّت پدر و مادر باشد.(٧)

در این مكانها نماز تمام است:

١ ـ در وطن.
٢ ـ در جائى كه مى‏داند و یا بنا دارد ده روز بماند.
٣ ـ در جائى كه سى روز با تردید مانده است، یعنى معلوم نبوده است كه مى‏ماند یا مى‏رود و تا سى روز به همین حالت مانده، و جائى هم نرفته است، در این صورت باید بعد از سى روز نماز را تمام بخواند.(٨)


وطن كجاست؟

١ ـ وطن، جائى است [شهر یا روستا] كه انسان براى اقامت وزندگى خود اختیار كرده است، خواه در آنجا به دنیا آمده و وطن پدر و مادرش باشد، یا خودش آن جا را براى زندگى اختیار كرده است(٩).(١٠)

٦- آیة‏اللّه‏ خامنه‏اى: كسى كه شغل او در سفر مى‏باشد مانند كسى است كه شغل او مسافرت است (اجوبة الاستفتائات، ج ١، ص ١٨٥، س ٦٥١) كسى كه سفر مقدمه شغل او مى‏باشد، اگر حداقل در خلال هر ده روز یك سفر به محل كار براى كارش مى‏رود نمازش در سفر تمام و روزه صحیح است (ص ١٨٩، س ٦٥٢) سفر رفتن براى تحصیل سفر براى شغل نیست. (اجوبة الاستفتائات، ج ١، ص ١٩٦ ـ ص ٦٦٩)
٧ ـ توضیح‏المسائل، نماز مسافر.
٨ ـ توضیح‏المسائل، شرط چهارم و مسئله ١٣٢٨ ـ ١٣٣٥ ـ ١٣٥٣ .
٩- آیة‏اللّه‏ خامنه‏اى: در احكام مسافر و در قصد توطن و قصد ده روز فرقى بین شهرهاى بزرگ و شهرهاى متعارف وجود ندارد. (اجوبة الاستفتائات، ج ١، ص ٢١٥، س ٧٢٣)
١٠ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٢٩ .

٢ ـ تا انسان قصد ماندنِ همیشگى در غیر وطن اصلى خودش را نداشته باشد، آنجا وطن او حساب نمى‏شود.(١١)
٣ ـ اگر قصد دارد در محلى كه وطن اصلى او نیست مدتى بماند و بعد به جاى دیگرى برود، آنجا وطن او حساب نمى‏شود، مانند دانشجوئى كه مدتى براى تحصیل در شهرى مى‏ماند.(١٢)
٤ ـ اگر انسان بدون قصد ماندن همیشگى در جائى آن قدر بماند كه مردم او را اهل آنجا بدانند، آن جاحكم وطن او را دارد.(١٣)
٥ ـ اگر به جائى برود كه قبلاً وطن او بوده ولى هم اكنون از آنجا صرف نظر كرده است، نباید نماز را تمام بخواند، اگر چه وطن دیگرى هم براى خود اختیار نكرده باشد.(١٤)
٦ ـ مسافرى كه به وطنش برمى‏گردد، وقتى دیوار وطن خود را ببیند و صداى اذان را بشنود باید نماز را تمام بخواند.(١٥)

١١ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٣١ .
١٢ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٣٠ .
١٣ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٣١ .
١٤ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٣٤ .
١٥ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣١٩ .

قصد ده روز

١ ـ مسافرى كه قصد كرده ده روز در محلى بماند، اگر بیشتر از ده روز در آنجا بماند، تا وقتى مسافرت نكرده است باید نمازش را تمام بخواند و لازم نیست دوباره قصد ماندن ده روز كند.(١٦)
٢ ـ اگر مسافر از قصد ده روز برگردد:
الف: قبل از خواندن نماز چهار ركعتى از قصد خود برگردد : باید نماز را شكسته بخواند.
ب: بعد از خواندن یك نماز چهار ركعتى از قصد خود برگردد : تا وقتى كه در آنجا هست باید نماز را تمام بخواند.(١٧)
مسافرى كه نمازش را تمام خوانده است:

الف: اگر نمى‏دانسته است كه مسافر باید نماز را شكسته بخواند : نمازى كه خوانده، صحیح است.(١٨)
ب : حكم سفر را مى‏دانسته ولى بعضى از جزئیّات را نمى‏دانسته است و یا نمى‏دانسته كه مسافر است : نمازى كه خوانده است باید دوباره بخواند.(١٩)
غیر مسافرى كه نمازش را شكسته خوانده است:

كسى كه باید نماز را تمام بخواند، اگر شكسته بجا آورد، در هر صورت نمازش باطل است.(٢٠)

١٦ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٤٧ .
١٧ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٤٢ .
١٨ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٥٩ .
١٩ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٦٠ ـ ١٣٦١ ـ ١٣٦٢ .
٢٠ ـ توضیح‏المسائل، م ١٣٦٣ .